Монгол мах 9000, Австрали мах 90000 байхын учир юу вэ
2017/05/09
Share |

Өнгөрсөн долоо хоногийн пүрэв гаригийн статистик мэдээнээс үзэхэд “Меркури” захад монгол үхрийн мах килограмм нь хамгийн үнэтэй буюу 9000 төгрөгөөр зарагдаж байгаа бол “И-март” сүлжээ дэлгүүрт австрали үхрийн мах нэг килограмм нь 10 дахин үнэтэй буюу 90 мянган /89.800₮/ төгрөгөөр зарагдаж байна.

Австрали үхрийн махыг Монголд гэнэт “И-март” дэлгүүр оруулж ирээд байгаа ч юм биш, манай улсын өндөр зэрэглэлийн ресторанууд Австралиас үхрийн нурууны мах импортолсоор ирсэн.

Монголд махны чиглэлийн үхэр үржүүлэх эрчимжсэн 100 гаруй аж ахуйн нэгж байдаг. Томоохон ресторанууд яагаад монгол махаа авахгүй, монгол махаа гадны улсуудад экспортлож чадахгүй байна вэ.

Нийт 61 сая гаруй малтай, эртнээс бэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлж ирсэн ард түмнийг мал аж ахуйгүй гэж хэлэх хүн олдохгүй л болов уу. Гэхдээ бид яагаад мал аж ахуйн чиглэлд амжилт олохгүй байна вэ?

ОХУ, БНХАУ, Япон улс бүгд Монголоос мах авахаар тохиролцоо хийсэн удаатай. Гэвч хэн нь ч бидний санасан шиг шууд авчихсангүй, элдэв тайлбар хэлж, шалтаг тоочив. Учир нь дэлхийн стандартад монгол малын мах нийцэхгүй байна, энгийнээр хэлэхэд эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй байна.

ОХУ, Япон улсаас “малаа эрүүлжүүл, дэлхийн стандартад нийцүүл, бид иргэдээ эрүүл байлгах ёстой” гэсэн хариу бидэнд өгсөн. Гэвч монголчууд өнөөдрийг хүртэл монгол малын мах л хамгийн амттай, шимтэй, органик хэмээн өөрсдийгөө зөвтгөн сууна.

НЭГ. ГАРАЛ ҮҮСЭЛ ТОДОРХОЙ БАЙХ

Монгол улс эртнээс л бэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлж ирсэн тул хээлтүүлэгч, хээлтэгчийн ашиг шимт байдлыг судлах, бухны үүлдрийг тодорхойлох, үр төлийн чанарыг төдийлөн тооцолдоггүй. Нөгөөтэйгүүр, малын махны гарал үүслийн бичиг тодорхойгүй байх нь элбэг. Тодорхой байлаа ч бэлчээрийн мал аж ахуйд эрүүл ахуй ярихад тун хүнд. Манай мал эрүүл байлаа ч хажуу айлын өвчтэй малтай нэг л бэлчээрт гардаг. Тэгээд ч нэг айлын малд шинжилгээ хийхэд зарим нь өвчтэй, зарим нь эрүүл гарах тохиол бий. Тиймээс бид махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуйг дотооддоо хөгжүүлж, гарал үүсэл тодорхой махыг бэлтгэснээр эхний шалгуурыг давж байна.

Мөн махны экспорт явуулахад монгол малын үйлдвэр угсаа, биеийн жижиг байдал маш их мал зарлагадаж, экспортоор орж ирж буй ашгаа бүрэн авч чадахгүй эрсдэл үүсгэдэг. Тодруулбал, мах бэлтгэлд ирж буй үхрийн махны жин 100-150 кг байдаг тул малын жинг нэмэгдүүлэхийн тулд үйлдвэр угсааг нь сайжруулах, таргалуулах, жинг нь нэмэхийн тулд бордох хэрэгтэй гэдгийг мэргэжлийн хүн хэлж байна.

ХОЁР. ЭРҮҮЛ АХУЙ

Япон улс 2000 жилийн хөдөлмөрөөр үхрийн махны брэнд бий болгож, өөх, мах нь зурсан мэт алагласан амт, чанар сайтай махаа дэлхий дахинд сурталчилж, экспортын гол бүтээгдэхүүнүүдийнхээ нэг болгожээ. Тэдний махны брэндийн хамгийн гол PR бол ямар нэг нянгүй, эрүүл гэдэгт оршино. Манайд жил бүр 5-6 аймагт малын гаралтай өвчин гарч, зарим тохиолдолд малыг үй олноор нь устгах ч шаардлага гардаг. Нөгөөтэйгүүр, монгол үхрийн махны алагласан байдал 50 хувь махан дээр 50 хувь өөх хучсан байдалтай тул хаягдал ихтэй, эрүүл мэндэд хортой гэх.

Өнөөдөр ихэнх орны экспортод тавьж буй шаардлагад яснаас нь салган, шулж бэлдсэн малын махыг чухалчлах бөгөөд богийн ястай махыг жижиглэн хөрөөдсөн байх шаардлагатай байдаг аж. Ингэхдээ эрүүл газраас бэлтгэгдсэн, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан үйлдвэрт нядлагдсан, хүргэлтийн процесс зөв явагдаж, зөв баглаа боодолтой байх ёстой. Гэтэл манайх эрчимжсэн мал аж ахуй ховор тул малчдаас малын махаа шууд худалдан авах нь элбэг. Тэд хаана, хэрхэн малаа нядалсан нь тодорхойгүй, шаардлага хангасан хөргөлтийн системтэй тээврийн хэрэгслээр зөөсөн нь ч мэдэгдэхгүй. Ерөнхийдөө, эрүүл малын мах гэж танихад ч бэрх.

ГУРАВ. ВАКЦИН

2016 оны аравдугаар сард Монгол улсад анх удаа бог малын мялзан хэмээх гоц халдварт өвчин баруун аймгуудаар тархав. Халдварт өвчинтэй тэмцэх олон улсын зарчмын дагуу өвчин гарсан суурин газрын бүх малыг устгаж, тухайн голомтыг хяналтдаа авах ёстой. Гэвч асар их хэмжээний зардал гардгийн улмаас Монгол улс дээрх зарчмыг баримталдаггүй, баримтлах боломжгүй. Иймд, мэргэжилтнүүд өвчилсөн малыг ялгаж устгасан ч түүний цаана тодорхой тооны мал далд халдвар тээн үлддэг байна.

Ингэхээр Монгол мал бэлчээр дээр гараад ямар ч халдварт өвчин тусах магадлалтай бөгөөд үүнээс хамгаалахын тулд вакцинжуулалтад малаа тогтмол хамруулахыг малчдаас шаарддаг. Гэвч тэд үүнийг үл тоомсорлоно.

Үүний улмаас манай улсад жилд 26-28 төрлийн халдварт өвчин оношлогдож байна. Ийм л халдварт өвчин ихтэй малын махыг хэн улс орныхоо иргэдэд худалдан авч өгөхийг хүсэх билээ. Нийслэл рүүгээ ч оруулахгүй байхад, гадагшаа экспортлохын чинээ санахын ч хэрэггүй. 2016 онд Монгол улсад гоц халдварт өвчний үзүүлэлт өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад нилээд өндөр хувьтай гарсан байдаг.

Хэрэв бид дэлхийн стандарт нийцсэн, эрүүл мах нийлүүлж чаддаг бол өнөөдөр монголчууд өөрсдөө ч гаднаас нэг килограмм нь 90 мянган төгрөгийн үнэтэй мах импортоор оруулж ирэхгүй. Энд байгаа махны чиглэлийн үхэр үржүүлдэг цөөхөн аж ахуйн нэгж дотоодын зах зээлээ хангаж чадахгүй байна. Гэтэл бид дөрвөн сая гаруй үхэртэй. Бидний давуу талыг харсан Канад эр Булган аймагт эрчимжсэн мал аж ахуй эрхэлж, фермдээ үржүүлсэн бяруугаа 120 хоног бордоод нядалж, махыг нь Улаанбаатарын ресторануудад борлуулдаг гэнэ.

“Алт, эрдэнэс биш дээ, ямар үнэтэй юм бэ” гэхийнхээ өмнө бид эхлээд “Яагаад бид ингэж чадахгүй гэж, бидэнд бүх нөөц бололцоо байна” гэдгийг бодох ёстой. Хэрэв шаардлага стандартыг нь хангачихвал тэрбум хүртэл ам.долларыг махны экспортоос олох боломжтой гэсэн тооцоо бий.

Б.ГЭРЭЛ

эх сурвалж.http://medee.mn/main.php?eid=92238

Сэтгэгдэл бичих
АНХААРУУЛГА: Зочдын сэтгэгдэлд сайтын зүгээс ямар нэг хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу!
Сэтгэгдэл
.:: Ажлын зар
  • “Шинэ Анагаах Ухаан” Их Сургуульд сувилахуйн багш ажилд авна.
    Тавигдах шаардлага: • Сувилахуйн бакалавр зэрэгтэй байх • Сувилахуйн мэргэжлийн лицензтэй байх • Эрдмийн зэрэг цол (магистр түүнээс дээш бол давуу тал болно) • Багаар ажиллах чадвартай • Гадаад хэл, компьютерын зохих мэдлэгтэй “Шинэ Анагаах Ухаан” Их Сургуулийн Сургалтын Бодлого Зохицуулалтын Албаны дарга С.Нансалмаа Утас: 80018080, 91925888, 99040266
    2018-04-27
  • Газар зарна
    Чингэлтэй дүүргийн 19 хороо Яргайтын Богинод 6х6 хэмжээтэй Зуслангийн Байшинтай газар, мөн нэг айлын газрын хамт зарна Утас: 91020812
    2017-08-22
  • Газар яаралтай зарна
    Сонгино хайрхан дүүргийн 22-р хороо Тахилтын зам ангийн буудлын ард гурван тал хашаатай газар яаралтай зарна.Бичиг баримт бүрэн. Утас: Утас: 89294422
    2016-03-20
  • Газар яаралтай зарна
    Сонгино хайрхан дүүргийн 22-р хороо Тахилтын зам ангийн буудлын ард гурван тал хашаатай газар яаралтай зарна.Бичиг баримт бүрэн. Утас: 89294422
    2016-03-20
  • Микро автобус зарна
    Микро автобус яаралтай зарна Утас: 98190897
    2016-02-19
  • Микро автобус зарна
    Микро автобус яаралтай зарна Утас: 98190897
    2016-02-19
  • Микро автобус зарна
    Микро автобус яаралтай зарна Утас: 98190897
    2016-02-19
  • Солонгост сурч, эмчлүүлж,аялуулна
    Олон жилийн туршлагатай “Пи Эс Даблью” ХХК – нь Солонгосын Их дээд сургуулиудад хэлний бэлтгэл, баклавр, магистерт бүх төрлийн мэргэжилээр хамгийн хямд суралцуулна. Төлбөр виз гарсны дараа. Монголд сурч байгаа сургуулиасаа шилжин 3 р курсээсээ сурах боломжтой. Утас: 9505-4415, 8991-8109,89918109
    2014-11-19
  • “Пи Эс Даблью” ХХК
    Солонгосын Чэйл, Мария зэрэг эмэгтэйчүүдийн, үргүйдлийн шилдэг эмнэлэг, Hanyang, Seoul- ийн Их сургуулийн болон Нуруу Нугасны чиглэлээр шилдэг Гүми Гандун зэрэг эмнэлгүүдэд бүх төрлийн оношлогоо, эмчилгээ. /Яаралтай өвчтөнд 7 хоногийн дотор Солонгосын Хууль Зүйн яамнаас виз авч өгнө./ 3. Та бүхэн оношилгоо шинжилгээнд хамрагдан солонгосын үзэсгэлэнтэй байгалаар найз нөхөд, гэр бүлийн хүрээнд аялаж амрах боломжтой. Утас: 9505-4415,9199-8109,89918109
    2014-11-19
  • ЗАРЛАЛ
    Отгонбаатарын Мягмар-20 настай 2014 оны 10-01 өдөр Цайз захад 16 орчимд байдаг гэрээсээ гараад одоо болтол эргэж ирээгүй харсан үзсэн хүн холбоо барина уу. Гарахдаа Улаан өнгийн канттай хар хөх юүдэнтэй цамц цагаан, цэнхэр женсэн өмд, гуталтай гарсан. Биеийн өндөр 165 см, мөн баруун хөл нь гишгээ доголон бор царайтай. Утас: 89949186, 95053232
    2014-11-05
  • Үсчингийн газар түрээслүүлэнэ
    Монгол 3-р сургуулийн зүүн талд үсчингийн газар түрээслүүлэнэ Утас: 99727344
    2014-10-22
  • “Пи Эс Даблью” ХХК
    Солонгосын Чэйл, Мария зэрэг эмэгтэйчүүдийн, үргүйдлийн шилдэг эмнэлэг, Hanyang, Seoul- ийн Их сургуулийн болон Нуруу Нугасны чиглэлээр шилдэг Гүми Гандун зэрэг эмнэлгүүдэд бүх төрлийн оношлогоо, эмчилгээ. /Яаралтай өвчтөнд 7 хоногийн дотор Солонгосын Хууль Зүйн яамнаас виз авч өгнө./ 3. Та бүхэн оношилгоо шинжилгээнд хамрагдан солонгосын үзэсгэлэнтэй байгалаар найз нөхөд, гэр бүлийн хүрээнд аялаж амрах боломжтой. Утас: 9505-4415,9199-8109,89918109
    2014-10-15
  • Солонгост сурч, эмчлүүлж,аялуулна
    Олон жилийн туршлагатай “Пи Эс Даблью” ХХК – нь Солонгосын Их дээд сургуулиудад хэлний бэлтгэл, баклавр, магистерт бүх төрлийн мэргэжилээр хамгийн хямд суралцуулна. Төлбөр виз гарсны дараа. Монголд сурч байгаа сургуулиасаа шилжин 3 р курсээсээ сурах боломжтой. Утас: 9505-4415, 8991-8109,89918109
    2014-10-15
  • Ажилд авна
    1. МУЖААН 2. АРМАТУРЧИН 3. БАРИЛГЫН ТУСЛАХ Цалин өндөр. Утас: 99059950
    2013-07-17
  • Барилгын хяналтын инженер ажилд авна.
    Цалинг ярьж тохирно. Утас: 89859011
    2013-07-17
  • Микро автобус зарна
    Утас: 98228610
    2013-06-27
  • 2009 онд орж ирсэн Land cruiser -80 зарна
    1996 онд үйлдвэрлэгдсэн улаан хүрэн өнгөтэй Land cruiser -80 маркийн автомашиныг яаралтай зарна. Утас: 99234934
    2013-06-27
  • Автобусаар үйлчилнэ
    45 хүний суудалтай жуулчин автобусаар үйлчилнэ. Утас: 88086094
    2013-06-07
  • Барилга
    Барилгын туслах ажилтан, өрлөгчин, армартурчин ажилд авна. Цалин өндөр. Утас: 88084148
    2013-06-05
  • Жуулчин автобусаар үйлчилнэ
    Хонхны баяр болон албан газрын амралт, зугаалганд явж өгнө. Утас: 88984959
    2013-06-04
  • Ногооны газар зарна
    ХУД-ын шувуун фабрикт ногоо тарих болон фермэр ажиллуулахад тохиромжтой 3 га газар зарна. Утас: 96061907,88807699 И-мэйл: shmbliss1@yahoo.com
    2013-05-29
Валютын ханш
  • Сүүлд нэмэгдсэн
  • Их уншсан