Хувьчлал гэж юу вэ?
2018/06/19
Share |

Төрийн өмчийг хуулиар зөвшөөрсөн арга хэлбэр, нөхцөлийн дагуу хувь хүн болон хэсэг бүлэг хүмүүст шилжүүлэхийг өмч хувьчлал гэж  хэлнэ. Энэхүү үйл ажиллагааг улсын өмчийг  задлах, жижиглэх, зохион байгуулалтыг өөрчлөх хэлбэрээр явуулдаг. Өргөн утгаар нь авч үзвэл, эдийн засгийн амьдралд Засгийн газрын оролцоог аль болохоор багасгаж, зах зээлийн жам ёсны хөгжилд учирдаг хөндлөнгийн саад тотгоруудыг арилгах үйл явц гэж хэлэхэд буруутахгүй.

Хувьчлал яагаад хэрэгтэй вэ?

Хувьчлал бол чөлөөт зах зээлийн эдийн засагт шилжихийн тулгын чулуу юм.

Хувьчлал болгоны үр дүнд хувийн өмч, хувийн хэвшлийн компани, байгууллага, шинээр үүсэх буюу өргөждөг.

Зах зээлийн өрсөлдөөнд бүтээмж, үр ашиг, идэвх гээд бүхий л үзүүлэлтээрээ хувийн хэшлийнхэн ямар ч маргаангүй давамгайлдаг билээ. Хувийн хэвшлийнхэн эдийн засгийг өөд татна. Зах зээлийн шударга өрсөлдөөнийг бий болгоно. Дүгнэвэл, хувийн хэвшлийн эзлэх хувийн жин хэдийчинээ их байх тусам эдийн засаг төдийчинээ үр ашигтай, эрч хүчтэй, эрүүл саруул болдог.

Тодорхой шалтгаануудыг нэрлэвэл:

  • Хувийн өмчийн шавхагдашгүй хүчийг эдийн засгийн хөгжилд ашиглана. Хувийн өмч хөрөнгөтэй, түүнийгээ арвижуулахын төлөө тэмцэж буй хувь хүмүүсийн идэвх зүтгэл, санаачлага шиг хүчтэй хөдөлгүүр эдийн засагт байхгүй.
  • “Засгийн газар хамгийн муу менежер байдаг” гэсэн үг бий.
  • Хүмүүст эдийн засгийн Эрх чөлөөг олгоно.
  • Хувьчлалыг өргөн хүрээтэй явуулах нь улам олон хүнийг өмчтэй болгох нэг арга юм. Зөвхөн өмчтэй хүн бол жинхэнэ эрх чөлөөтэй байж чаддаг билээ.
  • Улсын төсөвт нэг дор их хэмжээний орлого оруулна.
  • Ашиг муутай, татаасаар угжиж байдаг төрийн өмчийг хувьчилснаар тийм хэмжээний хөрөнгө хэмнэнэ. Хоёрдугаарт, түүнийг худалдсанаар их хэмжээний орлогыг нэг дор төсөвт оруулна. Хувьчлал эрчимтэй явагдвал төсвийн орлогын чухал эх үссвэр байх боломжтой.  

 “Өмч хувьчлал зөвхөн хуучин социалист орнуудад явагддаг юм уу?”

Зах зээлийн орнууд ч гэсэн төрийн мэдлийн (тухайлбал, татвар төлөгчдийн мөнгөөр бий болгосон) өмчөөсөө үе үе хувьчилж байдаг . Ер нь хувьчлал 1980-аад оноос дэлхий нийтийг хамарсан үйл явц болж эрчимтэй өрнөжээ. Тэр үед дэлхийн олон оронд “Социалист лагерь”-ийн төдийгүй зах зээлийн орнуудад ч төсвийн алдагдал өсч, зарим улсад эдийн засгийн хямрал гүнзгийрэх хандлага газар авчээ. Үүний шалтгааныг мэргэжилтнүүд  судлаад “улсын ба бусад өмчийн хоорондын зохистой харьцаа алдагдсан, улсын өмч эдийн засагт хэтэрхий их байр суурьтай  эзлэх болсноос үүдэлтэй” гэдгийг тогтоожээ.

Тэр тусмаа социалист гэгдэх орнуудад ард түмний нэр хаягтай ч угтаа эзэнгүй өмч дээр суурилсан, асар үрэлгэн, үр ашиггүй, хэн ч өөриймсөг ханддаггүй аж ахуйн тогтолцоо эдийн засаг, нийгмийг бүхлээр нь хямрал руу түлхжээ. Монголчууд та бид үүний гэрч билээ. Эрэлт хэрэгцээг хангахын төлөө биш, зөвхөн төлөвлөгө гээчийн хойноос хөөцөлддөг, ашиг орлого боддоггүй, тиймээс сайн ажилладаггүй, санаачлага гаргадаггүй байлаа.

Тэд ямар гараанаас эхлэв

Улсууд

1980-90-ээд оны зааг дээр улсын хэвшлийн эзэлж байсан хувь

Болгар

99.7хувь

Чех, Словак

99.3 хувь

БНАГУ

96.4 хувь

Унгар

92.9 хувь

Польш

81.2 хувь

Румын

95.5 хувь

Австри

14.5 хувь

Франц

16.5 хувь

Их британи

11.1 хувь

АНУ

1.3 хувь

Монгол

90.0 хувь

Эдийн засгийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх, төсвийн алдагдлыг бууруулах, үрэлгэн байдлыг таслан зогсоох, Засгийн газрын нуруундаа тээдэг ачааг багасгах гэх мэт зорилгоор дэлхийн даяар өрнөсөн хувьчлах үйл явцад Монгол Улс ч бас татагдан оров. Өмнөх 60 жилийн турш хийж бүтээсэн, үржүүлж өсгөснөө нийгэмчилчихээд амины гэдэг өчүүхэн өмчтэй байсан монголчууд 1980-аад оны эцсээр хоршоо нөхөрлөл байгуулж, бага багаар хувийн өмчтэй болцгоож, улмаар 1992 оны шинэ Үндсэн хуулиараа хувийн өмчийг бүрэн хүлээн зөвшөөрсөн билээ.

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 1-р бүлгийн 5-р зүйл:

  1. Монгол Улс дэлхийн эдийн засгийн хөгжлийн түгээмэл хандлага, өөрийн орны өвөрмөц онцлогт нийцсэн өмчийн олон хэвшил бүхий эдийн засагтай байна.
  2. Төр нь нийтийн болон хувийн өмчийн аливаа хэлбэрийг хүлээн зөвшөөрч, өмчлөгчийн эрхийг хуулиар хамгаална.

Эх сурвалж: ӨМЧ ХУВЬЧЛАЛ: ТҮГЭЭМЭЛ АСУУЛТ, БОДИТОЙ ХАРИУЛТ номоос

www.gereg.mn

Сэтгэгдэл бичих
АНХААРУУЛГА: Зочдын сэтгэгдэлд сайтын зүгээс ямар нэг хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу!
Сэтгэгдэл
.:: Ажлын зар
  • “Шинэ Анагаах Ухаан” Их Сургуульд сувилахуйн багш ажилд авна.
    Тавигдах шаардлага: • Сувилахуйн бакалавр зэрэгтэй байх • Сувилахуйн мэргэжлийн лицензтэй байх • Эрдмийн зэрэг цол (магистр түүнээс дээш бол давуу тал болно) • Багаар ажиллах чадвартай • Гадаад хэл, компьютерын зохих мэдлэгтэй “Шинэ Анагаах Ухаан” Их Сургуулийн Сургалтын Бодлого Зохицуулалтын Албаны дарга С.Нансалмаа Утас: 80018080, 91925888, 99040266
    2018-04-27
  • Газар зарна
    Чингэлтэй дүүргийн 19 хороо Яргайтын Богинод 6х6 хэмжээтэй Зуслангийн Байшинтай газар, мөн нэг айлын газрын хамт зарна Утас: 91020812
    2017-08-22
  • Газар яаралтай зарна
    Сонгино хайрхан дүүргийн 22-р хороо Тахилтын зам ангийн буудлын ард гурван тал хашаатай газар яаралтай зарна.Бичиг баримт бүрэн. Утас: Утас: 89294422
    2016-03-20
  • Газар яаралтай зарна
    Сонгино хайрхан дүүргийн 22-р хороо Тахилтын зам ангийн буудлын ард гурван тал хашаатай газар яаралтай зарна.Бичиг баримт бүрэн. Утас: 89294422
    2016-03-20
  • Микро автобус зарна
    Микро автобус яаралтай зарна Утас: 98190897
    2016-02-19
  • Микро автобус зарна
    Микро автобус яаралтай зарна Утас: 98190897
    2016-02-19
  • Микро автобус зарна
    Микро автобус яаралтай зарна Утас: 98190897
    2016-02-19
  • Солонгост сурч, эмчлүүлж,аялуулна
    Олон жилийн туршлагатай “Пи Эс Даблью” ХХК – нь Солонгосын Их дээд сургуулиудад хэлний бэлтгэл, баклавр, магистерт бүх төрлийн мэргэжилээр хамгийн хямд суралцуулна. Төлбөр виз гарсны дараа. Монголд сурч байгаа сургуулиасаа шилжин 3 р курсээсээ сурах боломжтой. Утас: 9505-4415, 8991-8109,89918109
    2014-11-19
  • “Пи Эс Даблью” ХХК
    Солонгосын Чэйл, Мария зэрэг эмэгтэйчүүдийн, үргүйдлийн шилдэг эмнэлэг, Hanyang, Seoul- ийн Их сургуулийн болон Нуруу Нугасны чиглэлээр шилдэг Гүми Гандун зэрэг эмнэлгүүдэд бүх төрлийн оношлогоо, эмчилгээ. /Яаралтай өвчтөнд 7 хоногийн дотор Солонгосын Хууль Зүйн яамнаас виз авч өгнө./ 3. Та бүхэн оношилгоо шинжилгээнд хамрагдан солонгосын үзэсгэлэнтэй байгалаар найз нөхөд, гэр бүлийн хүрээнд аялаж амрах боломжтой. Утас: 9505-4415,9199-8109,89918109
    2014-11-19
  • ЗАРЛАЛ
    Отгонбаатарын Мягмар-20 настай 2014 оны 10-01 өдөр Цайз захад 16 орчимд байдаг гэрээсээ гараад одоо болтол эргэж ирээгүй харсан үзсэн хүн холбоо барина уу. Гарахдаа Улаан өнгийн канттай хар хөх юүдэнтэй цамц цагаан, цэнхэр женсэн өмд, гуталтай гарсан. Биеийн өндөр 165 см, мөн баруун хөл нь гишгээ доголон бор царайтай. Утас: 89949186, 95053232
    2014-11-05
  • Үсчингийн газар түрээслүүлэнэ
    Монгол 3-р сургуулийн зүүн талд үсчингийн газар түрээслүүлэнэ Утас: 99727344
    2014-10-22
  • “Пи Эс Даблью” ХХК
    Солонгосын Чэйл, Мария зэрэг эмэгтэйчүүдийн, үргүйдлийн шилдэг эмнэлэг, Hanyang, Seoul- ийн Их сургуулийн болон Нуруу Нугасны чиглэлээр шилдэг Гүми Гандун зэрэг эмнэлгүүдэд бүх төрлийн оношлогоо, эмчилгээ. /Яаралтай өвчтөнд 7 хоногийн дотор Солонгосын Хууль Зүйн яамнаас виз авч өгнө./ 3. Та бүхэн оношилгоо шинжилгээнд хамрагдан солонгосын үзэсгэлэнтэй байгалаар найз нөхөд, гэр бүлийн хүрээнд аялаж амрах боломжтой. Утас: 9505-4415,9199-8109,89918109
    2014-10-15
  • Солонгост сурч, эмчлүүлж,аялуулна
    Олон жилийн туршлагатай “Пи Эс Даблью” ХХК – нь Солонгосын Их дээд сургуулиудад хэлний бэлтгэл, баклавр, магистерт бүх төрлийн мэргэжилээр хамгийн хямд суралцуулна. Төлбөр виз гарсны дараа. Монголд сурч байгаа сургуулиасаа шилжин 3 р курсээсээ сурах боломжтой. Утас: 9505-4415, 8991-8109,89918109
    2014-10-15
  • Ажилд авна
    1. МУЖААН 2. АРМАТУРЧИН 3. БАРИЛГЫН ТУСЛАХ Цалин өндөр. Утас: 99059950
    2013-07-17
  • Барилгын хяналтын инженер ажилд авна.
    Цалинг ярьж тохирно. Утас: 89859011
    2013-07-17
  • Микро автобус зарна
    Утас: 98228610
    2013-06-27
  • 2009 онд орж ирсэн Land cruiser -80 зарна
    1996 онд үйлдвэрлэгдсэн улаан хүрэн өнгөтэй Land cruiser -80 маркийн автомашиныг яаралтай зарна. Утас: 99234934
    2013-06-27
  • Автобусаар үйлчилнэ
    45 хүний суудалтай жуулчин автобусаар үйлчилнэ. Утас: 88086094
    2013-06-07
  • Барилга
    Барилгын туслах ажилтан, өрлөгчин, армартурчин ажилд авна. Цалин өндөр. Утас: 88084148
    2013-06-05
  • Жуулчин автобусаар үйлчилнэ
    Хонхны баяр болон албан газрын амралт, зугаалганд явж өгнө. Утас: 88984959
    2013-06-04
  • Ногооны газар зарна
    ХУД-ын шувуун фабрикт ногоо тарих болон фермэр ажиллуулахад тохиромжтой 3 га газар зарна. Утас: 96061907,88807699 И-мэйл: shmbliss1@yahoo.com
    2013-05-29
Валютын ханш
  • Сүүлд нэмэгдсэн
  • Их уншсан